آموزش شطرنج-ابتکار عمل در شطرنج

ابتکار عمل (قسمت دوم) – سری مقالات آموزشی شطرنج

ابتکار عمل (قسمت دوم) - سری مقالات آموزشی شطرنجReviewed by مدیر on Mar 8Rating: 5.0

ابتکار عمل در شطرنج می تواند ناشی از ستون باز روی قلعه حریف و یا حمله اکثریت پیاده ای در یک جناه و یا حتی از به و جود آمدن مرکز پیاده ای که حمله به پایه زنجیرۀ پیاده ای حریف را ممکن میسازد، بدست آید.

در مورد مرکز پیاده ای بسته که پیاده های سفید در d4 و e5 و پیاده های سیاه در d5 و e6 قرار گرفته (بطور مثال در شروع بازی دفاع فرانسه) وجود پیاده سفید در e5 فضای بیشتری در جناح شاه برای سفید به وجود می آورد و به علت کنترل خانۀ f6 توسط پیاده e5 ، سوارهای سیاه نمی توانند در آنجا مستقر شوند. در نتیجه سفید می تواند در جناح شاه توسط سوارها  و پیاده هایش دست به حمله بزند و متقابلاً سیاه می تواند با انجام حرکاتی همچون c5 و در فرصت مناسب f6 به پیاده های مرکزی سفید حمله کند و برای بدست آوردن ابتکار عمل بجنگد.

همچنین در مرکزی که پیاده های سفید در d5 و e4 و پیاده های سیاه در d6 و e5 قرار گرفته اند به علت وجود پیاده d5 فضای بیشتری در جناح وزیر برای سفید ایجاد می شود که حمله پیاده ای در جناح وزیر را برای سفید ممکن می سازد. و به همین ترتیب سیاه نیز با طرح f5 و بطور کلی پیشروی پیاده ای در جناح شاه سعی در حمله به جناح شاه سفید دارد.

و یا بطور مثال شروع بازی پیاده وزیر و دفاع هندی شاه با مرکز بسته و یا در مرکز نیمه باز  که طرفین قلعه مخالف رفته اند مهم سرعت عمل در حمله به جناح شاه حریف است  و ابتکار عمل را بازیکنی بدست می آورد که تکنیک “حمله — دفاع” بهتری داشته باشد، بدین معنی که در جناح ضعیف تر باید حرکت بازدارنده  و به موقع برای به عقب انداختن حمله حریف و در جناح قوی تر حرکات تند و تیز و قاطع انجام دهد. بطور مثال اگر قرار است ستونی را روی قلعه حریف باز کنیم این کار باید بدون منحرف شدن در نیمه راه انجام شود و باید از تغییر نقشه همراه با شک و تردید و از این شاخه به آن شاخه پریدن خودداری نمود.

ابتکار عمل در حمله به پایه پیاده (اکثریّت به اقلیّت)

Position-3

استاد بزرگ ماریوتی — استاد هرندی

اینترزونال 1976 — مانیل

پوزیسیون بعد از حرکت 14 سفید، نوبت سیاه

در این لحظه سیاه با انجام یک حرکت قوی ابتکار عمل را در دست میگیرد.

14… c4! 15. d4

حالا سیاه دارای یک اکثریت پیاده ای در جناح وزیر می باشد و اگر بتواند پیاده های مرکزی سفید را بلوکه و مهار کند، در نتیجه ابتکار عمل را به دست خواهد گرفت و موفق به ایجاد یک پیاده رونده می گردد. در واقع یکی از اصول مهم بلوکه کردن، مسدود کردن اکثریت پیاده ای حریف و ایجاد پیاده آزاد در طرف دیگر می باشد.

15… Be4 16. Qb2 Qd5 17. Nh4 Bxg2 18. Nxg2 Rfd8 19. f3

بدیهی است که سفید باید بازی متقابلی در مرکز ایجاد نماید، یعنی برای خنثی کردن ابتکار عمل سیاه می باید دست به ضد حمله بزند و این ضد حمله میتواند ایجاد یک پیاده رونده در مرکز و یا به وجود آوردن تهدیداتی علیه شاه سیاه باشدکه در اینصورت توانسته است بازی متقابل ایجاد کرده و آنگاه توانسته است برتری سیاه در جناه وزیر را جبران نماید.

در عین حال طرح سیاه حمله به پایه پیاده ای d4 یعنی پیاده c3 توسط حرکت b5-b4 می باشد و در نتیجه مرکز سفید را تضعیف نموده و با توجه به ضعیف بودن سفید در عرض دوم، شاه سفید مورد حمله و تهدید قرار می گیرد. در این پوزیسیون می توان گفت سیاه ابتکار عمل را در دست گرفته است.

19… b5! 20. e4 Qc6 21. Bg5 h6 22. Bxf6 Bxf6 23.Rfb1?

این حرکت از یک استاد بزرگ بعید است، چرا که سفید در جناه وزیر نمی تواند مانع پیشروی پیاده سیاه شود، بلکه سفید با حرکت Ne3 باید با بازی در مرکز، در واقع برای ایجاد بازی متقابل بجنگد.

23…Rb8 24. e5?!

این حرکت نیز ضعیف است و سفید می باید تا آنجا که می تواند مقاومت کند که بتواند پیاده d4 را به d5 پیش براند.

24… Be7 25. Qe2 a5 26. Rd1 b4 27. axb4 axb4 28. cxb4 Rxb4

اکنون سیاه موفق به حمله به پیاده پایه گردیده  و پوزیسیون ایده آلی که پس از حرکت 14 خود یعنی c4 پیشبینی می کرد را بدست آورده است. پیاده رونده c4 که خانه وزیر شدن آن یعنی c1 به رنگ فیل سیاه می باشد قدرت پوزیسیون سیاه را افزایش داده است.

29.Ne3 C3 30. Nc2 Rb2 31. Kg2 Bg5 32. h4 Bd2 33. Qd3! h5 34.Ra5 g6!

چون سیاه برای زدن ضربه نهایی نیاز به رخ d8 دارد بنابراین پوزیسیون شاه خود را بهبود میبخشد.

35. Rda1

سفید در واقع سرگردان و منتظر اجرای طرح سیاه می باشد . دیگر خود هیچ طرح روشنی پیدا نمی کند.

35… Bh6!

حالا تهدید سیاه  Rxd4 می باشد.

36. Rf1 Qb6!   0 — 1

و سفید در اینجا تسلیم شد.

Position-4

 استاد هرندی — استاد راویلانکا 

دهۀ فجر 1373 — تهران

در این پوزیسیون سیاه جناه وزیر خود را با حرکات پیاده ای خود بسته که از لحاظ استرتژی غلط بوده و امکان شکافتن پوزیسیون در جناه شاه وجود دارد که بر طبق اصول به نفع سفید می باشد. در این لحظه سفید با یک حرکت تند و تیز ابتکار عمل را در دست می گیرد.

1.f4!    (f5,fxe6 با طرح)

1… g6 2.f5 gxf5 3.gxf5 Qc8 4.fxe6

مسلماً می باید این جناه را باز کند. حرکت f5-f6 ممکن است به نفع سفید باشد ولی باز کردن ستون f حمله سفید را بسیار سریعتر به نتیجه می رساند.

4… fxe6 5. Kh1 Na6 6.Bg6+ Kd7 7. Rf7 Qg8 8. Rg1

انتقال کلیه نیروها به ستون های باز.

8… Rf8  اجباری

9. Bxh5 Qxf7 10. Bxf7 Rxf7 11. Bg5 Bxg5 12. Rxg5 Nc7 13. Qg2 Ne8 14. Rg6 Rhh7 15. Qg4 Ng7 16. Rf6 Nf5 17. Rxf7+ Rxf7 18. Qg8 Ke7 19. Qb8 Rf8 20.Qc7+  1 — 0

سیاه بازی را واگذار می کند.

Position-5

استاد هرندی — هادی مؤمنی  قهرمانی کشور — 1373

(واریانت توره) — نوبت سیاه

1. Nf3 d5 2. d4 Nf6 3. Bg5 e6 4. e3 Be7 5. Nbd2 0-0 6. Bd3 c5 7. c3 Nc6 8.Ne5 Nxe5 9. dxe5 Nd7 10 Bf4 f5 11. h4

این پوزیسیون شناخته شده ای است (از رویارویی قهرمانی جهان پطروسیان – اسپاسکی 1966) سیاه قلعه زود هنگام رفته و سفید از این فرصت استفاده کرده، ستون g را برای حمله روی قلعه سیاه باز میکند و ابتکار عمل را در دست میگیرد. همچنین سیاه به دلیل مرکز پیاده ای برتر (پیاده های قوی c5 و d5) سعی در ایجاد بازی متقابل در مرکز و جناح وزیر یرای به دست گرفتن ابتکار عمل دارد.

11… c4 12. Bc2 Qb6 13. Rb1

پطروسیان Qb1 را در حرکت 13 انجام داد.

13… Nc5 14. Nf3 Bd7 15. Nd4 Ne4 16. g4

با توجه به بسته بودن مرکز، سفید شکافتن در جناح شاه را شروع میکند.

16… fxg4 17. Qxg4 Rf7 18. Rg1 Nc5 19. h5 Nd3+

19… Ba4 20. Bxh7+ Kxh7 21. Qg6+ Kg8 22. h6 Nd3+ 23 Kd2

20 .Bxd3 cxd3 21. Kd2 Kh8 22. Qh3 Raf8 23.Rg4 Bc5 24. Nb3 Be7 25. Qg3 Qa6 26. Ra1 b5 27. Rg1 Rg8

27… Qxa2 28. Rxg7 Qxb2+ 29 Kxd3   +-

27… b4 28. Rxg7 bxc3+ 29. Kd1! Qc8 30. Rxf7 Rxf7 31. Bh6 Bh4 32. Qg4+   +-

28. Bh6 Bf8 29. a3 Qb6 30. Bg5 a5 31. Bf6 b4

به این ترتیب سیاه بازی متقابلی ایجاد کرده است، ولی به علت عقب بودن یک تمپو بازی را از دست میدهد.

32. Rxg7 dxc3+ 33. bxc3 Bxg7 34. h6 QXb3 35. hxg7+    1 — 0

و در اینجا سیاه بازی را واگذار کرد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید