آشنایی با مفهوم کیش و مات

آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج (قسمت اول آموزش مقدماتی شطرنج)

آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج (قسمت اول آموزش مقدماتی شطرنج)Reviewed by مدیر سایت on Mar 30Rating: 5.0آشنایی با صفحه و مهره هابا قسمت اول از سلسله مطالب آموزش شطرنج مقدماتی با عنوان آشنایی با صفحه و مهره ها در خدمت شما هستیم. این سلسله مطالب آموزشی شطرنج توسط تیم آموزشی مرکز آموزش شطرنج استاد هرندی تهیه شده است.

با قسمت اول از آموزش مقدماتی شطرنج با عنوان آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج در خدمت شما کاربران عزیز سایت مرکز آموزش شطرنج استاد هرندی هستیم. این سلسله مطالب توسط تیم آموزشی این مرکز و با هدف آموزش شطرنج به صورت آکادمیک و اصولی، به شما هموطنان عزیز تدارک دیده شده و منتشر میشود تا شاید بتوانیم گامی کوچک در مسیر گسترش آموزش شطرنج در ایران برداریم. امید است که این سلسله مطالب مربوط به آموزش شطرنج مورد توجه شما هموطنان عزیز قرار گیرد و بتوانید در مسیر یادگیری این بازی زیبا از آن استفاده کنید.

بازی شطرنج چیست؟

بازی شطرنج یک بازی فکری و استراتژیک است که از یک صفحه و 32 مهره تشکیل شده است که 16 مهره مربوط به بازیکن سفید و 16 مهره مربوط به بازکن سیاه است. مهره های شطرنج طبق قوانین حرکتی که برای آنها تعیین شده میتوانند در صفحه حرکت کنند و با مهره های حریف به نبرد بپردازند. این نبرد با هدف از بین بردن مهره های طرف مقابل و در نهایت مات کردن شاه حریف انجام میپذیرد. در ادامه به تمامی قوانین و موارد لازم برای یادگیری این بازی زیبا اشاره خواهیم کرد و شما بعد از مطالعه این سری آموزشها به راحتی میتوانید بازی شطرنج را آغاز کنید.

تذکر: با توجه به گستردگی این بازی، باید این نکته را در نظر داشته باشید که آموزش شطرنج بی انتها است و هر فردی بسته به علاقه ای که به این بازی پیدا میکند و تلاشی که برای یادگیری هر چه بیشتر آن انجام میدهد، میتواند در انجام بهتر و با کیفیت تر این بازی پیشرفت کند. پس هر فردی برای پیشرفت در انجام بهتر این بازی، باید به آموزش حرفه ای شطرنج بپردازد و این سلسله مطالب صرفاً به عنوان باب آشنایی و پله اول شروع آموزش شطرنج محسوب میشود.

آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج

اولین گام در آموزش اصولی و آکادمیک شطرنج، آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج است که باید بصورت کامل و دقیق به جزئیات آن پرداخته شود.  پس در این بخش برای آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج ابتدا به سراغ صفحه شطرنج میرویم.

صفحه شطرنج

صفحۀ شطرنج یک مربع بزرگ است که از 64 مربع کوچکتر تشکیل شده است. این مربع ها را در اصطلاح خانه های صفحۀ شطرنج می نامند. خانه های صفحۀ شطرنج در دو رنگ و بصورت یکی در میان در کنار هم قرار دارند. در اصل باید رنگ این خانه ها سیاه و سفید باشد. اما به دلیل اینکه بازی شطرنج یک بازی فکری است که انجام آن زمان زیادی را می طلبد و بازیکنان باید چه در هنگام بازی و چه در هنگام تمرین و مطالعه، مدت زیادی به نگاه کردن به این صفحه بپردازند، برای جلوگیری از اثرات منفی نگاه کردن به رنگ سیاه، امروزه خانه های صفحۀ شطرنج را به رنگهای دیگری تهیه میکنند و معمولاً از رنگهای آرامش بخش مثل سبز و سفید و … برای ساخت آن استفاده می کنند، اما در هنگام آموزش و یا بازی خانه ها باید سیاه و سفید در نظر گرفته شوند و صفحه شما به هرنگی که بود، خانه های روشن سفید و خانه های تیره سیاه در نظر گرفته میشود. در تصویر زیر میتوانید یک صفحه شطرنج استاندارد را ملاحظه کنید.

ردیفهای صفحۀ شطرنج (ستون ها،عرض ها، قطر ها)

ستون ها

همانطور که در تصویر زیر مشاهده میکنید صفحه شطرنج دارای هشت ردیف عمودی است که این ردیف ها با فلش های سبز رنگ علامت گذاری شده اند. به این ردیف ها ستون گفته میشود. در صفحه شطرنج هر ستون دارای 8 خانه است که شامل 4 خانه سفید و 4 خانه سیاه میباشند. ستون های صفحه شطرنج را با حروف کوچک انگلیسی نامگذاری میکنند که به ترتیب از a تا h نامگذاری شده اند.

عرض ها

در ادامه مبحث آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج به سراغ ردیف های افقی صفحه میرویم. همانطور که در تصویر زیر مشاهده میکنید صفحه شطرنج دارای هشت ردیف افقی است که این ردیف ها با فلش های قرمز رنگ علامت گذاری شده اند. به این ردیف ها عرض گفته میشود. در صفحه شطرنج هر عرض دارای 8 خانه است که شامل 4 خانه سفید و 4 خانه سیاه میباشند. عرض های صفحه شطرنج را با اعداد نامگذاری میکنند که به ترتیب از 1 تا 8 نامگذاری شده اند.

قطرها

در ادامه مبحث آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج به سراغ ردیف های موَرّب صفحه میرویم. همانطور که در تصویر زیر مشاهده میکنید صفحه شطرنج دارای 26 ردیف موَرّب است که با فلشهای سبز و زرد مشخص شده اند. به این ردیفها در اصطلاح قطر گفته میشود. یکی از تفاوت های اصلی قطرها با ستون ها و عرض ها در این نکته است که قطرها از نظر اندازه با هم متفاوت هستند. صفحه شطرنج دارای 4 قطر دو خانه ای، 4 قطر سه خانه ای، 4 قطر چهار خانه ای، 4 قطر پنج خانه ای، 4 قطر شش خانه ای، 4 قطر هفت خانه ای و دو قطر 8 خانه ای است.

کوچکترین قطرها در صفحۀ شطرنج از دو خانه و بزرگترین قطرها از هشت خانه تشکیل شده اند. تفاوت دیگر قطرها با ستون ها و عرض ها این است که بر خلاف ستونها و عرض ها، تمامی خانه های یک قطر از یک رنگ تشکیل میشوند. نام هر قطر از قرار گرفتن نام خانۀ اول و آخر آن قطر در کنار هم تشکیل میشود. در تصاویر زیر به ترتیب کوچکترین و بزرگترین قطرهای صفحه شطرنج را مشاهده میکنید که با فلش های سبز علامت گذاری شده اند.

نامگذاری خانه های صفحه شطرنج

در ادامه مبحث آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج به سراغ نامگذاری خانه ها میرویم. هر خانه صفحه شطرنج در یک ستون خاص و یک عرض خاص قرار دارد. نام هر خانه در صفحۀ شطرنج از کنار هم قرار گرفتن نام ستون و عرضی که آن خانه در آنها قرار گرفته تشکیل میشود. بطور مثال خانه ای که در ستون e و در عرض چهارم قرار دارد خانۀ e4 نام دارد. فراموش نکنید که همیشه نام خانه های صفحۀ شطرنج باید با حروف کوچک نوشته شود، البته دلیل آن را در زمان یاد گیری ثبت حرکات خواهید فهمید.

آموزش آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج - نامگذاری خانه ها

میتوانید نام خانه ها را در این تصویر مشاهده کنید

آشنایی با مرکز صفحۀ شطرنج

در ادامه مبحث آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج به سراغ معرفی مرکز صفحه میرویم.به خانه های d4, d5, e4, e5 که در وسط صفحۀ شطرنج قرار دارند مرکز صفحه و یا خانه های مرکزی گفته میشود. البته در برخی از کتاب های آموزشی مرکز را بصورت مرکز بزرگ و مرکز اصلی معرفی کرده اند. در این کتابها مجموع شانزده خانۀ c3, c4, c5, c6, d3, d4, d5, d6, e3, e4, e5, e6, f3, f4, f5, f6 را به عنوان مرکز بزرگ و چهار خانۀ d4, d5, e4, e5 را به عنوان مرکز اصلی در نظر گرفته اند. اما به طور کلی وقتی در مورد مرکز در بازی شطرنج سخن به میان می آید، در اکثر اوقات منظور همان مرکز اصلی یعنی خانه های d4, d5, e4, e5 است. برای درک بهتر شما از مرکز، به ترتیب و با دو تصویر مجزا، مرکز اصلی و مرکز بزرگ نشان داده شده اند شده است.

مرکز یا مرکز اصلی

مرکز بزرگ

خانه های مرکزی چه تفاوتی با دیگر خانه ها دارند؟

اولین سوالی که پس از معرفی مرکز صفحۀ شطرنج در ذهن افراد کنجکاو به وجود می آید این است که خانه های مرکزی چه تفاوتی با دیگر خانه ها دارند و اصولاً چرا باید این چند خانه را با نامی مثل خانه های مرکزی از دیگر خانه ها متمایز کنند؟

در واقع اهمیت مرکز صفحۀ شطرنج در این نکته است که وقتی مهره ها در مرکز قرار می گیرند از بیشترین قدرت خود برخوردار میشوند، یعنی وقتی یک مهره در مرکز قرار داشته باشد تعداد خانه های بیشتری را زیر ضرب خود گرفته و یا به عبارتی دیگر خانه های بیشتری را در کنترل خود دارد. اصولاً وقتی مهره های شطرنج در گوشه های صفحه قرار داشته باشند قدرت آنها تنزّل پیدا میکند و هر چه به مرکز صفحه نزدیکتر شوند قدرت آنها بیشتر خواهد شد و در نهایت وقتی که یک مهره در مرکز صفحه قرار بگیرد قدرت آن به حداکثر ممکن خواهد رسید. در آینده و پس از طی مراحل مقدماتی آموزش خواهید دید که جنگ بر سر تصاحب مرکز جزء اصول پایه ای گشایشها در شطرنج به حساب می آید.

مهره های صفحه شطرنج

در ادامه مبحث آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج به سراغ مهره های شطرنج میرویم.همانطور که قبلاً اشاره شد، بازی شطرنج دارای 32 مهره است که 16 مهره متعلق به بازیکن سفید و 16 مهره متعلق به بازیکن سیاه می باشد. اما این مهره ها همگی با هم یکسان نیستند و از نظر اسم، شکل، توانایی حرکتی و قدرت با یکدیگر متفاوت هستند. در ادامۀ این مطلب با این مهره ها آشنا خواهید شد.

در بازی شطرنج شش نوع مهره مختلف وجود دارد که شاه، وزیر، رخ، فیل، اسب و پیاده نام دارند. میتوانید مهره ها را در تصاویر زیر مشاهده کنید.

شاه

وزیر

رخ

اسب

فیل

پیاده

چیدمان مهره ها در اول بازی

در آخرین بخش از مبحث آشنایی با صفحه و مهره های شطرنج به سراغ وضعیت صحیح چیدمان مهره ها در آغاز بازی میرویم.در آغاز بازی باید مهره های سفید در عرض شمارۀ 1 و 2 و مهره های سیاه در عرض شمارۀ 7 و 8 چیده شوند. همانطور که در تصویر زیر مشاهده میکنید، سوارها در عرض 1 و 8 و پیاده ها در عرض 2 و 7 چیده میشوند.

تذکر: برخی اوقات ممکن است شما برای انجام بازی مهره استاندارد در دسترس نداشته باشید و بخواهید با یک صفحه و مهره ای بازی کنید که نام ستونها و عرض ها روی آن درج نشده باشد. در این مواقع فرقی نمیکند که کدام طرف را عرض 1و2 و کدام طرف را عرض 7و8 در نظر بگیرید. اما نکته ای که بسیار اهمیت دارد این است که باید جهت ستونها و عرض ها را درست انتخاب کنید تا هر خانه دارای رنگ صحیح خود باشد. برای این کار فقط کافیست در هنگام چیدن مهره ها دقت کنید که اولین خانۀ دست راست هر بازیکن به رنگ سفید باشد. در اینصورت میتوانید مطمئن باشید که صفحه را درست در مقابل خود قرار داده اید و فقط کافیست طرفی که مهره های سفید را میچینید عرض شمارۀ 1و2 در نظر بگیرید و طرفی را که مهره های سیاه در آن چیده شده عرض 7و8 فرض کنید.

امیدوارم که این مطلب آموزشی مورد استفاده شما عزیزان قرار گرفته باشد و در درس های بعدی نیز با ما همراه باشید. در صورتی که سوالی در مورد این آموزش ها داشتید می توانید در قسمت نظرات همین مطلب سوال خود را عنوان کنید تا پاسخ شما در اسرع وقت داده شود. در صورتی که این مطلب مورد رضایت شما عزیزان قرار گرفت، میتوانید با به اشتراک گذاری این مطلب و دیگر مطالب سایت، در صفحات شبکه های اجتماعی خود، ما را در گسترش بازی شطرنج در ایران یاری دهید.

سلامت، سربلند و پیروز باشید.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید